Kanada’nın Ontario eyaletindeki Marineland deniz parkı mali sorunlar, hayvanların tutulma koşullarına yönelik eleştiriler, hayvanlara kötü muamale ile ilgili açılan davalar sebebi ile kapandıktan sonra bir yıldan fazla süre tesiste tutulan 30 beluga, 2026 yazında ABD ve İspanya’daki akvaryum ve deniz parklarına nakledildi. Nakillerin ardından altı beluga hayatını kaybetti. İspanya’ya taşınan bir yunus da öldü.

Ölümler üzerine hayvanların nakil öncesindeki sağlık durumları ve yeni tesislerdeki bakım koşulları tartışılmaya başlandı. Chicago’daki Shedd Aquarium’da ölen Peekachu ve Rain adlı iki beluganın otopsilerinde, uzun süredir devam eden ciddi bağırsak hastalıkları tespit edildi. Osiris adlı belugada ise kronik karaciğer hastalığına ilişkin bulgular bildirildi. Detaylı nekropsi raporu kamuoyu ile paylaşıldı.

Ne olmuştu?

Marineland 1961 yılında iş insanı John Holer tarafından deniz aslanları gösterileri sunan bir yer olarak açıldı. Zaman geçtikçe tesise yeni hayvanlar getirildi. Holer vefat ettikten sonra eşi park ile ilgilendi. Eşi de hayatını kaybettikten sonra tesisin geleceği belirsizleşti.

Aynı zamanda Kanada, 2019’da balinaların ve yunusların eğlence amacıyla esaret altında tutulmasını ve üretilmesini kısıtlayan bir yasa kabul etti. Ancak daha önce esaret altında bulunan hayvanlar için istisnalar vardı. Marineland’in kapanmasıyla bu hayvanların geleceği sahipleri için bir soruna dönüştü.

Belugaların Çin’deki Chimelong Ocean Kingdom tesisine gönderilmesi için yapılan başvuru 2025’te reddedildi. Kanada hükümeti, hayvanların üremeyeceğine ilişkin yeterli güvence bulunmaması ve eğlence amaçlı kullanım ihtimali gibi kaygıları gerekçe gösterdi. 2026’da ise ABD’deki tesislere nakiller için koşullu izinler verildi.

Belugalar neden koruma merkezine taşınmadı?

Alternatiflerden biri, Whale Sanctuary Project’in Nova Scotia kıyısında geliştirdiği deniz sığınağı projesiydi. Proje, esaret altında yaşamış deniz memelilerine daha doğal bir kıyı ortamında, uzman gözetiminde yaşam alanı sağlamayı hedefliyor. Ancak belugalar taşınırken sığınak henüz hayvanları kabul edebilecek durumda değildi; projenin inşaatı Ekim 2026’da başladı.

Bu durum, hayvanat bahçeleri ve deniz parkları kapandığında yalnızca hayvanların başka tesislere gönderilmesine dayanan çözümlerin sınırlarını gösteriyor. Uzun vadeli bakım ve sığınak seçenekleri kriz ortaya çıkmadan önce hazır olmadığında, hayvanların geleceği mevcut tesislerin kapasitesine ve idari kararlara bağlı kalıyor.

Türkiye’de benzer tablo

Türkiye’de iş insanı Faruk Yalçın’ın sahip olduğu Darıca Hayvanat Bahçesi kendisinin vefatının ardından bakımsız kaldı. Bir süre sonra çocukları hayvanat bahçesi işletmesini devam etme kararı aldı. Bu yıl  ise Faruk Yalçın Hayvanat Bahçesi kapatıldı.

Kapanma sürecinde danışmanlık almayan hayvanat bahçesi yönetimi şeffaf da davranmadı. Yüzlerce hayvanın hangi bölgelerdeki hayvanat bahçelerine aktarıldığı bilgisi kamuoyu ile paylaşılmadı. Darıca Hayvanat Bahçesi’nde yıllardır yaşayan 6 şempanzenin nerede olduğu bilgisine ulaşılamıyor.

Bazı hayvanların transferi haberlerde kamuoyu ile paylaşıldı. İzmir’e götürülen 18 yaşındaki jaguar Juliet, Ocak 2026’da hayatını kaybetti. İzmir Doğal Yaşam Parkı, ölümün uzun süredir devam eden bir hastalıkla ilişkili olduğunu açıkladı; ölümün doğrudan nakilden kaynaklandığına dair bir bulgu paylaşılmadı. Fakat taşınma için yapılan anestezi uygulamasının jaguara ağır gelmiş olma ihtimali var çünkü Juliet yaşlanmış bir jaguardı.

Hayvanat bahçeleri kapatılırken sorumluluk bitmiyor

Marineland Deniz Parkı ve Darıca Hayvanat Bahçesi örneği, esaret altındaki hayvanların geleceğinin bir tesisin kapanmasıyla çözülemediğini gösteriyor. Hayvanların sağlık durumları, nakil öncesi veteriner değerlendirmeleri, taşıma koşulları ve yeni yaşam alanlarındaki uzun vadeli bakım ihtiyaçları birlikte ele alınmalı.

Ayrıca hayvanların kapalı sistemler içerisinde sergilenmelerinin hayvan etiğine ve hayvan haklarına aykırı olduğu yetkililer tarafından görülmeli ve bu şekilde açılmak istenen yeni yerler engellenmelidir.