_{17 Ağustos 2025, Pazar}

Temmuz ayında, yılda sadece iki kez uygulanarak HIV’e karşı koruma sağlayan aşının FDA onayını aldığını duyurmuş ve bu ilacın yalnızca gelir seviyesi yüksek kesimlerin değil, tüm toplumsal sınıfların ve coğrafi bölgelerin erişimine açık olması gerektiğini söylemiştik.

Şimdi ise Global Fund, Gilead Sciences ile yaptığı anlaşmayla küresel sağlık politikalarında önemli bir dönüm noktasına imza atıyor. İlk kez düşük ve orta gelirli ülkeler, yüksek gelirli ülkelerle eş zamanlı olarak HIV önleme amacıyla yeni bir tedavi seçeneğine erişebilecek. Yılda yalnızca iki kez uygulanan uzun etkili enjeksiyon lenacapavir, bu ülkelerde HIV ile mücadelede yeni bir sayfa açıyor.

Yani HIV’e yönelik bilimsel ilerlemeler sadece laboratuvarlarda değil, küresel sağlık politikalarında da yeni kapılar açıyor.

HIV önlemede eşitlikçi adım

Lenacapavir, maruziyet öncesi profilaksi (PrEP) için bugüne dek geliştirilen en uzun etkili ilaçlardan biri. Günlük hap kullanımına bağlı uyum sorunlarını ortadan kaldırması ve damgalanma riskini azaltması nedeniyle özellikle genç kadınlar ve ergenler için kritik bir seçenek olarak görülüyor.

Küresel Fon İcra Direktörü Peter Sands, bu gelişmenin sadece bilimsel bir atılım değil, aynı zamanda küresel sağlıkta eşitlik için bir dönüm noktası olduğunu vurguladı: “Amacımız 2 milyon insana uzun etkili PrEP ulaştırmak. Bu, yalnızca AIDS ile mücadele için değil, aynı zamanda hayat kurtaran yeniliklerin en çok ihtiyaç duyanlara ulaşması gerektiği temel ilkesi için de önemli bir an.”

Afrika’da ilk uygulamalar 2025 sonunda

Anlaşma kapsamında ilk sevkiyatın 2025 yılı sonuna kadar Afrika’daki yüksek HIV insidansı olan ülkelere ulaşması hedefleniyor. Güney Afrika Sağlık Bakanı Dr. Aaron Motsoaledi, gelişmeyi “özellikle genç kadınlar için çığır açıcı” olarak nitelendirdi.

Kapsamlı HIV önleme stratejisinin parçası

Lenacapavir, prezervatif ve oral PrEP yöntemlerle birlikte daha geniş bir HIV önleme stratejisinin parçası olacak. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), UNAIDS, Gates Vakfı ve Elton John AIDS Vakfı gibi kuruluşlar da ilacın uygulanma sürecinde kritik rol üstlenecek.

Aşı ve ilaç arasında paralel umut

Muzir.org olarak geçtiğimiz hafta aktardığımız HIV aşısı çalışmaları, bağışıklık sisteminin virüsü önceden tanıyıp engellemesine odaklanıyor. Lenacapavir ise henüz aşıya erişim sağlanamayan dönemde risk altındaki topluluklara somut bir koruma imkânı sunuyor.

Her iki gelişme de HIV ile mücadelede “sonun başlangıcı” olabilecek bir döneme işaret ediyor: Aşı çalışmaları uzun vadede küresel bağışıklık hedefini güçlendirirken, Lenacapavir gibi uzun etkili ilaçlar kısa vadede milyonlarca insanın hayatını değiştirebilir.