Brezilya’nın COP30 Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı durdurup tersine çevirmeyi amaçlayan uluslararası yol haritası 3 Kasım’da yayımlandı. COP30 sürecinde 93 ülkenin destek verdiği belge; ormanların korunması, tarımsal faaliyetlerin dönüştürülmesi, ekosistem restorasyonu ve finansman konularında hükümetlere somut bir uygulama çerçevesi sunuyor.

Brezilya’nın Belém kentinde düzenlenen COP30’un ardından yayımlanan yol haritası, ormansızlaşmayla mücadelede ülkelerin mevcut taahhütlerini uygulamaya geçirmeyi hedefliyor. Yeni ve bağlayıcı bir uluslararası anlaşma niteliği taşımayan belge, COP28’de kabul edilen 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı durdurma ve tersine çevirme hedefinin nasıl gerçekleştirilebileceğine odaklanıyor. COP30 sırasında 93 ülke girişime destek verdi.

Ormansızlaşmayla mücadelede beş ulusal adım

Yol haritası, ülkelerin kendi koşullarına uygun ulusal uygulama planları geliştirmesini öneriyor. Bu süreç beş aşamadan oluşuyor:

1. Teşhis: Orman kaybının ve bozulmasının nedenlerini, mevcut orman alanlarını belirlemek.
2. Politikaları uyumlaştırmak: Orman koruma politikalarını, kurumları ve finansman mekanizmalarını ortak hedeflerde buluşturmak.
3. Hedef belirlemek: Ölçülebilir ve somut ulusal hedefler oluşturmak.
4. Uygulamak ve izlemek: Politikaları hayata geçirmek ve sonuçlarını takip etmek.
5. Değerlendirmek: İlerlemeyi ölçmek, eksiklikleri belirlemek ve uygulamaları güncellemek.
   

Belge ayrıca beş temel eylem alanı tanımlıyor: Mevcut ormanların korunması, sürdürülebilir orman yönetimi ve tarımsal ormancılık, orman bozulmasının önlenmesi, ormansızlaşmayla mücadele ve orman restorasyonu.

Ormanları korumak için yılda 300 milyar dolar gerekiyor

Yol haritasının dikkat çektiği en önemli sorunlardan biri finansman açığı. Ormansızlaşmayı durdurmak ve tersine çevirmek için 2030’a kadar yıllık 300 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor. Mevcut finansman bu ihtiyacın üçte birinden azını karşılıyor.

Ormansızlaşmanın arkasındaki temel etkenlerden biri olan tarımsal genişleme de yol haritasının önemli başlıkları arasında. Hayvancılık için mera açılması, tarım alanlarının genişletilmesi ve orman ekosistemlerinin ticari faaliyetlere dönüştürülmesi, özellikle tropikal bölgelerde orman kaybının başlıca nedenleri arasında bulunuyor. Bu nedenle sürdürülebilir tarım, tarımsal ormancılık ve ormansızlaşmayla bağlantılı üretim zincirlerinin dönüştürülmesi öneriliyor.

COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye 93 ülke arasında yok

COP30’a katılan ve 2026 yılında COP31’e ev sahipliği yapacak olan Türkiye, yol haritasına destek veren 93 ülkenin yayımlanan listesinde bulunmuyor. Türkiye’nin neden destek vermediğine ilişkin kamuya açıklanmış doğrulanmış bir gerekçe ise henüz ortaya konmuş değil. Türkiye’nin bu girişime katılmama gerekçesi, COP31 öncesinde yanıtlanması gereken sorulardan biri olarak öne çıkıyor.