Gaziantep Hayvanat Bahçesi’nde 5 Kasım 2025’te başlayan gözlem süreci, aradan geçen altı aya rağmen yanıtlanmayan sorular, yerine getirilmeyen sözler ve değişmeyen koşullar nedeniyle yeni bir haber dizisine dönüşüyor. 

Yetkililer tarafından dönüşüm ve iyileştirme yönünde çeşitli açıklamalar yapılmış olsa da, sahadan gelen güncel görüntüler ve tanıklıklar; hayvanların en temel ihtiyaçları olan yeterli beslenme, temiz suya erişim ile temiz ve uygun yaşam alanları konusunda dahi kalıcı bir iyileştirme sağlanmadığını gösteriyor.

Bu yazı, söz konusu sürecin kronolojisini ortaya koyan ilk metin. Bundan sonra Gaziantep Hayvanat Bahçesi’nde tutulan hayvanların yaşam koşulları iyileşene, verilen sözler somut adımlara dönüşene ve kamuoyunun soruları şeffaf biçimde yanıtlanana kadar bu dosyayı takip etmeyi sürdüreceğiz.

Çünkü mesele yalnızca geçmişte yaşanan ihlaller değil; bugün hâlâ devam eden sessizlik, denetimsizlik ve hayvanların yaşam hakkını doğrudan etkileyen koşullar. Belediyenin, hayvanat bahçesi yönetiminin ve yetkili kurumların sorumluluklarını hatırlatmaya; uzman görüşlerini, tanıklıkları, belgeleri ve sahadan gelen yeni bilgileri kamuoyuyla paylaşmaya devam edeceğiz.

Bu süreçte yeni soru işaretleri de ortaya çıkıyor. 11 Aralık 2025’te yaşamını yitirdiği doğrulanan zürafa Şakir’in ardından, Selvi isimli zürafanın yavrusu 24 Nisan’da Belediye Başkanı Fatma Şahin tarafından kamuoyuna duyuruldu ve kısa süre içinde sergilenmeye başlandı. Burada şaibeli olan durum şu, Şubat ayında yaptığımız ziyaret sırasında yavrunun yaklaşık 13 haftalık olduğunu düşünürsek görüştüğümüz yetkililerin bu bilgiyi bizlerle paylaşmaması Selvi’nin hamile olduğunun bilinmediğini düşündürüyor. Bu, hayvanların yaşam süreçlerine ilişkin kayıt ve şeffaflık konusundaki soru işaretlerini daha da büyüttü.

Tüm fotoğraflar: 9 Şubat 2026 ziyaretimizden bazı anlar, Deniz Tapkan, Aslı Alpar

5 Kasım 2025: İlk gözlem ve suç duyurusu

Araştırmacı ve etolog Deniz Tapkan, 5 Kasım 2025 tarihinde Gaziantep Hayvanat Bahçesi’nde yaptığı gözlem sonrası ağır hayvan hakkı ihlallerine tanık olduğunu açıklayarak suç duyurusunda bulundu.

Başvuruda Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı, hayvanat bahçesi yöneticileri ve denetimden sorumlu kamu görevlileri hakkında “görevi kötüye kullanma” ve “hayvana zalimce muamele” suçlamaları yöneltildi.

Kasım 2025: Tür tür belgelenen ihlaller

Suç duyurusunun ardından kamuoyuyla her gün farklı türlere ilişkin gözlem ve görüntüler paylaşıldı.

Maymun Evi’nde çekilen görüntülerde dışkı temizliğinin yapılmadığı, yiyeceklerin dışkı bulunan zemine atıldığı ve hayvanların bu alanlarda beslenmek zorunda kaldığı görüldü.

Ayıların bulunduğu alanlarda uzun süreli aç bırakılma, hijyen eksikliği ve yoğun stres belirtileri aktarıldı.

Tek başına tutulan filin sosyal izolasyon altında olduğu; doğal davranışlarını sergileyebileceği çevresel zenginleştirmeden yoksun yaşadığı kaydedildi.

Şempanzelerin önemli bölümünün kaçakçılık sonrası el konulan bireylerden oluştuğu ve rehabilitasyon yerine ömür boyu esaret altında tutulduğu belirtildi.

26–29 Kasım 2025: Kampanya büyüdü

26 Kasım’da yayımlanan açıklamada mücadeleyi büyütme çağrısı yapıldı. 27 Kasım’da Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Fatma Şahin’e açık çağrı yayımlandı. 29 Kasım’da belediyeye kitlesel e-posta gönderme kampanyası düzenlendi. Aynı gün DEM Parti Mersin Milletvekili Perihan Koca konuyu TBMM gündemine taşıdı.

Aralık 2025: Hak örgütleri sürece dahil oldu

3 Aralık’ta 27 hak örgütü ortak açıklama yayımlayarak Gaziantep Hayvanat Bahçesi’ndeki ihlallerin araştırılması çağrısında bulundu. 11 Aralık’ta daha önce sağlık durumuna dikkat çekilen zürafa Şakir’in öldüğü doğrulandı. 12 Aralık’ta veteriner hekimler nekropsi raporlarının kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti.

Aralık 2025: Fil dosyası gündeme geldi

30 Aralık’ta Gaziantep Hayvanat Bahçesi’ndeki filin ölümüyle ilgili çelişkiler kamuoyuna taşındı. Belediye Başkanı Fatma Şahin Gabi isimli filin yaşadığını açıkladı ancak daha önce birlikte görüntülenen iki filden hangisinin öldüğü sorusu yanıtsız kaldı. European Elephant Group ile yapılan yazışmalarda, ölüm bilgisinin resmi ve şeffaf biçimde paylaşılması gerektiği; kimlik doğrulaması için mikroçip ve genetik test yöntemlerinin kullanılabileceği aktarıldı.

Şubat 2026: Belediye görüşme çağrısı yaptı

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi yetkilisi İbrahim Güneş’in daveti üzerine bağımsız uzmanlar ve hak örgütleri 9 Şubat 2026’da Gaziantep’te toplantı gerçekleştirdi.

Toplantıya veteriner hekimler, hukukçular, hayvan hakları savunucuları ve etologlar katıldı.

Toplantıda, hayvanat bahçesinin aşamalı dönüşümü, yeni hayvan alımının durdurulması, rehabilitasyon modeli, sanctuary iş birlikleri, davranışsal zenginleştirme, sergileme odaklı üretimin sonlandırılması, “Dijital Hayvanat Bahçesi” modeli gibi öneriler sunuldu.

Gaziantep Hayvanat Bahçesi’nin Türkiye’de dönüşüm sürecine öncülük edebileceği ifade edildi.

Ayrıca bu ziyarette konunun yalnızca kamuoyu nezdinde değil, siyasi ve yerel yönetim düzeyinde de takip edilmesi amacıyla EMEP Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca ve Gaziantep CHP İl Başkanı Vakkas Açar ile görüşüldü. Bu görüşmelerde Gaziantep Hayvanat Bahçesi’ne ilişkin bağımsız uzman değerlendirmeleri, saha gözlemleri ve dönüşüm önerileri paylaşıldı.

Görüşmelerde özellikle belediye meclisi gündemine taşınmasını talep ettiğimiz başlıklar arasında; bazı türler için yaşam alanlarının büyütülmesi, doğal zemin ve çevresel zenginleştirme uygulamalarının artırılması; sosyal türlerde grup düzenlemeleri yapılarak tek yaşayan hayvanların sosyal ihtiyaçlarının gözetilmesi; ziyaretçi trafiğinin hayvanların mahremiyet ve geri çekilme hakkını koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi yer aldı.

Ayrıca belediye yönetimi tarafından da olumlu karşılandığı ifade edilen “Geçici Rehabilitasyon Merkezi” modelinin orta vadeli planlama sürecine alınması, tür listeleri, beslenme programları ve veteriner raporlarının düzenli biçimde arşivlenerek kamuoyuyla paylaşılması yönündeki şeffaflık talepleri de görüşmelerde aktarıldı.

Mart–Nisan 2026: Sessizlik dönemi

Uzman raporları Mart ayında resmi olarak hayvanat bahçesi yönetimine iletildi.

Ancak fil Gabi’ye ilişkin sorular, revize sözleri, bakım düzenlemeleri, yeniden tasarım süreçleri, transfer planları konusunda hiçbir resmi yanıt verilmedi.

Nisan ayında gönderilen ikinci e-postada, gönüllü ziyaretçilerden gelen yeni görüntülerde: babunlarda kolektif stereotip davranışları, şempanzelerde kapalı tutma uygulamaları, papağanların fotoğraf için çıkarılması, lemurların açık alana erişememesi gibi sorunların sürdüğü aktarıldı.

Bugün: Sorular hâlâ yanıtsız, koşullar aynı

Aradan geçen aylara rağmen kamuoyunun temel soruları cevapsız: Gabi’nin geleceği ne olacak? Hangi fil öldü? Nekropsi raporları neden açıklanmıyor? Revize sözü verilen alanlarda neden değişiklik yapılmadı? Hayvan refahı için hangi somut adımlar atıldı? Yeni hayvan alımı durduruldu mu? Türkiye’de hayvanat bahçeleri için dönüşüm süreci başlayacak mı?

Gaziantep Hayvanat Bahçesi dosyası artık yalnızca yerel bir tartışma değil; Türkiye’de esaret, hayvan refahı, şeffaflık ve kamu sorumluluğu tartışmasının merkezlerinden biri hâline gelmiş durumda.