Bazen bir yalan söylersin; en fazla ailen, arkadaşların, yakın çevren etkilenir.
O yalanın telafisi vardır. Eğer utanç duygun varsa, sonradan mahcup olur, özür dilersin.
Zaman geçer, etkisi hafifler. İnsanlar unutur. Hayat devam eder.
Ama bazen öyle bir yalan söylersin ki…
Milyonlar etkilenir.
Sokakta yürüyen insanların birbirine bakışı değişir.
Nefret normalleşir. Uçurum derinleşir.
Şüphe, hakikatin yerini alır.
Ve bir toplum, kendi içinde kendini parçalamaya başlar.
Bu yüzden bazı yalanlar asla unutulmaz. Çünkü bedelini bir kişi değil, bir toplum öder.
İşte o noktada mesele artık “yanlış yapmak” değildir. Mesele, bilerek ve isteyerek toplumu -ve bir ülkenin geleceğini- zehirlemektir.
Kabataş: Belki de basın tarihinin en büyük yalanı…
Bu ülkede halka söylenen pek çok yalan var. Ama “Kabataş Yalanı” gibi bir senaryonun bir eşi benzeri daha yok.
Hatırlayalım.
İddialar ilk kez Haziran 2013’te, Gezi Parkı protestoları sırasında ortaya atıldı. Dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, 7 Haziran 2013’teki grup toplantısında “Çok önemli bir yakınımın gelinini yerlerde sürüklediler” diyerek olayı kamuoyuna duyurdu.
Ardından hepimiz çıkan o gümbürtüyü seyreyledik. Aylarca süren tartışmaların ardından, 5 Mart 2015’te yayımlanan görüntüler ve bilirkişi raporları iddiaların asılsız olduğunu ortaya koydu. Gerçek, bütün o anlatıyı paramparça etti.
Ama hiçbir şey geri alınmadı.
O gün, hükümete yakın medyada çalışan 13 yazar aynı “Diliniz kaba, Vicdanınız taş!” başlığını kullanarak eş zamanlı ve koordineli biçimde iddiayı savundu. Nagehan Alçı ve Abdülkadir Selvi gibi isimler farklı başlıklar kullansa da aynı gün aynı çerçeveyi sürdürdüler. Bu kolektif yazı eylemi, Türkiye Basın Tarihine tek merkezden yürütülen bir kampanya olarak geçti.
Maalesef önünde sonunda gerçek ortaya çıksa da çoğu zaman yalandan daha yavaş yürüdüğü için, telafisi mümkün olmayan çok şey çoktan değişmiş olur.
İşte sırf bu yüzden mesele sadece bir “yanlış” veya “yanılgı” ya da “kandırılma” değil. Mesele, bir yalanın nasıl üretildiği, nasıl dolaşıma sokulduğu ve nasıl bir toplumsal iklim yarattığıdır.
Üstelik bunu kamuya hakikati göstermekle sorumlu olan gazeteciler topluluğu yapıyorsa… bu vahametin ağırlığını bir kez daha düşünmek gerekir.
Çünkü gazeteci yalnızca bilgi vermez; hangi bilginin dolaşıma gireceğini, o bilginin nasıl bir etkileşime sebep olabileceğini ve hangi duygunun büyüyeceğini de belirler.
İstanbul Pogromunu, Sivas Katliamı’nı hatırlayalım mesela!
Bir başlık, bir cümle, bir ima… Bunların hepsi bir ateşi körüklemek için yeterdir ve her biri de toplumsal iklimin parçasıdır.
Gazetecilik tam da bu tip anlarda anlam kazanır. Yanlışın yanında değil de doğrunun yanında durman gereken bir durumdur ve gazetecinin belki de “taraf” olması gereken en önemli andır. Bu sebeple, gazetecilik duyduğunu, inandığını, dedikoduları değil kendi gözleriyle gördüğünü, kendi kulağıyla duyduğunu ve kendi kaynaklarıyla “doğruladığını” yazma meselesidir.
Aksi propaganda olur.
Bir yalanın 13 yıl sonrası
Bugün bu yazıyı yazıyorum. Çünkü yıllar önce büyük bir yalanın en önemli figürlerinden olan bir ismin köşe yazısına rastladım.
Utanç, herkese ait bir duygu değilmiş; bunu bir kez daha gördüm.
Söz konusu yazıda, Amerika ve İsrail’in baskısı altındaki ve savaş açtığı bir ülkenin neden teslim olmadığı sorgulanıyor. Soru, sanki meşruymuş gibi kuruluyor. Oysa bu, soruyu tersinden kurmaktır.
Tıpkı saldırıya uğrayan birini kendini savunduğu için suçlamak gibi -zorla savaşa sokulmuş bir ülkeye “neden teslim olmadın?” demek de aynı mantığın ürünüdür.
Bu bir yorum farkı değildir. Bu, sorumluluğun yönünü değiştiren bir çerçevedir. Faili değil, direneni sorgulayan bir dil… Zulme değil, dirence mesafe koyan bir yaklaşım.
(Diktatörünüzü öldürdüler işte, daha ne istiyorsunuz, şimdi kuzu kuzu teslim olun!!!)
Buradaki dili zaten tanıyoruz. Ne yaparsa yapsın, gücün yanında olan o dil!
Kabataş’taki dil neyse, bugün İran üzerinden kurulan dil de aynı yerden konuşuyor.
İsmet Berkan, bahsettiğim Kabataş yalanının en görünür aktörlerinden biriydi. Önce olmayan “görüntüleri izledim” dedi. Sonra özür diledi.
Ama bu bir yanılgı ya da hata değildi.
Bu, insanların birbirine duyduğu güveni zedeleyen, öfkeyi körükleyen, nefreti aşılayan, toplumun sinir uçlarına dokunacak ve daha büyük bir yangına sebep olacak bir hikâyenin parçası olmayı seçmekti. Bir gazetecinin bile isteye yapacağı en büyük kötülüklerden biriydi.
Dilediği özür, şu ana kadar verilen hiçbir zararı silemedi, kanattığı yaralara pansuman olamadı.
Şimdi İsmet Berkan’ı nasıl bilirsiniz? diye sorsam, kaç kişi “iyi biliriz” der?
Hele bir düşünün;
Ömür boyu çalışırsın, yazarsın, üretirsin. Yıllarını bir mesleğe verirsin. Ve bir gün, öyle bir şey yaparsın ki bütün o yıllar, verdiğin emekler tek bir anın gölgesinde kalır.
Hata ile yanlış arasındaki en büyük fark budur. Kazara bir şey yapmakla, bile isteye yalan söylemenin arasındaki fark da budur. Neyse ki böylesi yalanların cezası mahkemede değil, hafızada kesilir. Ve bazı yanlışlar vardır ki insanın adının önüne geçer. Kendi hikâyeni, kendi ellerinle karartmak, ismini kendi ellerinle kirletmek gibi…
İnsanın kendi elleriyle kurduğu bundan daha uzun, daha sessiz, daha karanlık, daha kaçınılmaz bir cehennem düşünemiyorum.
Önemli Not: İsmet Berkan bu yalanı söylediğinde tek başına değildi. – Ortak hafızamıza hizmet için- yalana ortak olanların isimlerini de ekliyorum.
Unuttuklarımı da sizler ekleyin!
Alçı, Nagehan, Aktay, Yasin, Alpay, Kenan, Babaoğlu, Haşmet, Berkan, İsmet, Çakır, Elif, Çiçek, Murat, Dede, Ersoy, Genç, Hikmet, İlter, Balçiçek, Karaca, Nihal Bengisu, Kaplan, Hilal, Karaalioğlu, Mustafa, Kökçe, Halime, Metiner, Mehmet, Oruç, Merve Şebnem, Oruç, Saadet, Övür, Mahmut, Selvi, Abdülkadir, Uğur, Fuat, Yılman (Yükselir), Sevilay, Zentürk, Ardan






Bir yanıt yazın