06 Kasım 2025, Perşembe

Türkiye’nin farklı şehirlerinden sinema, tiyatro, edebiyat, gazetecilik, müzik, sahne sanatları, araştırma ve kültürel dayanışma alanlarında faaliyet gösteren onlarca dernek, kolektif, sendika, festival ve yayın, 11. Yargı Paketi’ne karşı ortak bir açıklama yayımladı.

Muzir.org’un da imzacı olduğu açıklama, paketin “özgür ifade ve kültürel çeşitliliği tehdit eden” bir düzenleme olduğunu hatırlatıyor.

Ortak açıklama, 11. Yargı Paketi’nin “doğuştan gelen biyolojik cinsiyete ve genel ahlaka uygun olmayan davranışları” yargılanabilir hale getirmesinin, LGBTİ+’ların varoluşlarını ve sanatsal üretim alanlarını doğrudan hedef aldığını söylüyor:  Genel ahlak gibi ifadelerin muğlaklığı bu paketin keyfi uygulamaları da beraberinde getireceğini iktidarın halihazırdaki uygulamalarıyla şimdiden önümüze koyuyor. LGBTİ+’ların varoluşları başta olmak üzere birçok alanda yasaklamaların ve cezalandırmanın önünü açan bu paket aynı zamanda iktidarın kültürel hegemonyasını kalıcılaştırma çabasının yeni bir adımı.

Açıklamanın tamamı şöyle:

Kültür-sanat alanında üretim yapan; sinema, tiyatro, edebiyat, gazetecilik, müzik, sahne sanatları, araştırma ve kültürel dayanışma alanlarından gelen dernekler, kolektifler, festivaller, sendikalar ve yayınlar olarak 11. Yargı Paketi’ne karşı ortak açıklamamız ve dayanışmaya çağrımızdır.

Son haftalarda medyada 11. Yargı Paketi  içeriği yer alıyor. Paket, “doğuştan gelen biyolojik cinsiyete” ve “genel ahlaka” uygun olmayan davranışları, bu davranışları özendiren kişileri/kurumları ve özendirme adı altında her türlü eylemi yargılanabilir hale getiriyor. İktidar tarafından marjine itilen her türlü ifadeye ve bedene açıkça hapis cezası öngörüyor. Genel ahlak gibi ifadelerin muğlaklığı bu paketin keyfi uygulamaları da beraberinde getireceğini iktidarın halihazırdaki uygulamalarıyla şimdiden önümüze koyuyor. LGBTİ+’ların varoluşları başta olmak üzere birçok alanda yasaklamaların ve cezalandırmanın önünü açan bu paket aynı zamanda iktidarın kültürel hegemonyasını kalıcılaştırma çabasının yeni bir adımı.

Paket; her türlü ifadenin ve bedenin özgürlüğünü, kişinin kendi kaderini tayinini doğrudan etkileyen; temel hakların özüne dokunan, çeşitliliği tehdit olarak konumlandıran ve cezalandırmayı meşrulaştıran politik bir adım. Yalnızca bireylerin değil, toplumun ortak yaratıcılık alanlarının da daralmasına zemin hazırlayarak, nefret iklimini güçlendirme ve özgür düşünceyi baskılama potansiyeli taşıyor.

Bu taslak tıpkı İstanbul Sözleşmesi’nin feshedilmesinde, hayvan haklarını koruma iddiasıyla çıkarılıp katliamların önünü açan kırım yasasında, doğayla son bağlarımızı koparmanın önünü açan iklim değişikliği yasasında olduğu gibi zulümle örgütlenen otoriter bir zihniyetin yeni hukuk aracı.

Zaten uygulamada neredeyse tamamen imkansız hale getirdiği transların cinsiyet uyum sürecine erişimini sistematik biçimde engelleyen ve hapis cezası öngören; “genel ahlak” ile “biyolojik cinsiyete aykırı davranışta bulunmak veya özendirmek” gibi muğlak kavramlarla zaten anayasal haklara sahip olmayan LGBTİ+’ların sembolik düğün gibi törenlerini bile yasaklayan hükümler, unutulmamalıdır ki yalnızca LGBTİ+’ların varoluşunu ve görünürlüğünü hedef almıyor, “ahlak” ve “kamu düzeni” kavramlarını keyfî biçimde genişleten ve bağımsızlığını ilkesini yitirmiş yargıyla iktidar zaten uygulamada var olan sanatsal ifadeye yönelik kurumsal baskı ve sansür politikalarına da yeni bir yasal zemin hazırlıyor. 

Sanat; toplumsal söz söylemenin, yansıtmanın, eleştirinin, dışavurumun, görünür kılmanın ve direnişin de yaratıcı alanıdır. Bu alanın daraltılması çabası, iktidarın topluma dayattığı dar ve gerici kültürel normlara polislik yapan RTÜK’ün idari para cezaları ve katalogdan çıkarma kararlarında açıkça görülüyor. Nefret yasaları, baskı mekanizmaları ve finanse edilen toplumsal linçler, iktidarın hayatın her alanına sirayet eden otoritesini ve bu pakette vücut bulan zihniyetini yeniden hatırlatıyor. Bugün Mabel Matiz’e ya da Manifest grubuna yönelen kurumsal baskılar, bu zihniyetin sanat alanına uyguladığı son sansür uygulamaları.

Sanat, yapısı itibariyle sürekli ve kolektif inşa edilen, toplumlara karşı sorumluluğu olan bir bellektir aynı zamanda. Çünkü sanat yalnızca estetiği değil; adaleti, hafızayı ve eleştirel düşünceyi de eker.  Bu niteliği, baskı ile organize olan iktidarların sanatı sindirmeye çalışmasına neden oluyor. Dünden bugüne olan budur: yıllardır yasaklanan festivallerimiz, filmlerimiz, kültürel faaliyetlerimiz, sergilerimiz, haberlerimiz ve fırsat alanlarının daraltılmasına karşın üretmeye, sözümüzü ve varlığımızı sürdürmeye devam ediyoruz.  

Altını çiziyoruz;

Sanatsal ifade suç değil.

Kültürel çeşitlilik suç değil.

LGBTİ+’ların varlığı suç değil.

Eserlerimiz, örgütlerimiz ve mücadelemiz suç değil!

Sanat kurumlarını, meslek birliklerini, sendikaları, insan hakları örgütlerini ve kültür yöneticilerini ortak bir tutum almaya çağırıyor ve uyarıyoruz: Bu sessizlik devam ederse, yarın sahneye konamayacak oyunlar, sergilenemeyecek işler, yayınlanamayacak kitaplar hakkında açıklama yapacağız. Sessiz kalmak, baskının normalleşmesine ve topluma yerleşmesine ortak olmak anlamına geliyor.

11. Yargı Paketi’ne karşı çıkmak; yalnızca sanatın değil, adaletin, eşitliğin, ve özgürce yaşamın yanında durmak demek!

İmzacılar kurumlar şöyle:

Akhisar Sinema Derneği (SİNEHİSAR) • Altyazı Sinema Derneği (Altyazı) • Altyazı Fasikül • Amidart Kültür ve Sanat Topluluğu • Anatolia Kültür Sanat Merkezi • Aralık Sahne • Bağımsız Sinema • Barbarları Beklerken Sanat Kolektifi • Barış için Kültürel Araştırmalar Derneği (bakad) • Buradan Nereye? • Deprem Dayanışma Derneği • Disyon • Documentarist • Fareler Tiyatrosu • FilmAmed Belgesel Film Festivali • İşçi Filmleri Festivali • IZDOC – İzmir Belgesel Festivali • KaosGL Dergisi • KaosQ • Karşı Sanat Çalışmaları • Kurgucular Dayanışması (KUDA) • Kültürhane • Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi • Lambdaistanbul Kültür Merkezi • Leyli Sanat Derneği • Mersin Sinefil Sinema Derneği (MerSinefil) • Mezopotamya Kültür Merkezi • Mordem Sanat • Muzır Neşriyat / muzir.org • Müzik ve Sahne Sanatçıları Sendikası (Müzik-Sen) • Nar Sanat Derneği • Nehna • Özgürlük İçin Sanat İnisiyatifi • Pembe Hayat KuirFest • Punto24 Bağımsız Gazetecilik Derneği • Queer Documentaries • Red Fotoğraf • Sanat Fabrika • Sarmal Kolektif • Seyri Sokak • SİNE-SEN Sinema Emekçileri Sendikası • Solfasol Gazetesi • Terso Sinema • Tiyatro İşçileri

Bir yanıt yazın

ÖNE ÇIKANLAR