_{4 Ekim 2025, Cumartesi}

TBMM Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu’nun 2020 tarihli raporuna göre, Türkiye’de 41 adet ruhsatlı hayvanat bahçesi bulunuyor. Geçmiş yıllardan elde edilen veriler ışığında, bu hayvanat bahçelerinde en az 20 bin hayvanın tutsak edildiği tahmin ediliyor. Bu sayıya balıklar ise dahil değil.

Hayvan hakları savunucuları, bu rakamın, hayvanların sistematik bir şekilde özgürlüklerinden koparıldığını ortaya koyduğunu belirtiyor.

Hayvanat bahçeleri uzun yıllardır insanlar için “eğitim”, “eğlence” ve hayvanı “koruma” gerekçeleriyle meşrulaştırılmaya çalışılıyor. Ancak uluslararası hayvan hakları örgütleri, bu yaklaşımın hem etik hem de bilimsel açıdan sorunlu olduğunu vurguluyor.

In Defense of Animals (IDA), zeki ve sosyal türlerin kafeslerde tutulmasını “mazur görülemez bir zulüm” olarak tanımlıyor. Örgüt, kapalı alanlarda yaşayan hayvanlarda sık sık psikolojik rahatsızlıklar, stereotipik davranışlar (zoozis) ve ağır stres görüldüğünü raporluyor

Born Free Foundation, “Vahşi doğayı vahşi bırakın” çağrısıyla, hayvanların doğal ortamlarından koparılmasının eğitim veya koruma amacıyla bile haklı gösterilemeyeceğini belirtiyor. Örgüte göre, hayvanat bahçeleri aslında “tutsaklık ve sömürü mekanları” olarak işlev görüyor

Türkiye’de durum

Türkiye’deki 41 hayvanat bahçesi, yasal olarak Tarım ve Orman Bakanlığı denetiminde ruhsat alarak faaliyet gösteriyor. Ancak uzmanlara göre, “ruhsatlı” olmak hak ihlallerini ortadan kaldırmıyor. Hayvanların, doğal davranışlarını sergileyememesi, küçük ve yapay alanlara hapsedilmesi, sosyal ihtiyaçlarının karşılanmaması, eğitim-turizm bahanesiyle sergilenmeleri uluslararası hayvan hakları ilkeleriyle doğrudan çelişiyor.

Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesi, hissedebilen tüm canlıların özgürce yaşama ve acı çekmeme hakkını tanıyor. 20 binden fazla hayvanın demir parmaklıklar arkasında tutulduğu Türkiye’deki tablo, bu bildirgeye de aykırı!

41 hayvanat bahçesinde tutsak edilen en az 20 bin hayvan, sayılarla ifade edilse de aslında tek tek bireylerden oluşuyor.