_{11 Ağustos 2025, Pazartesi}

Deprem kuşağındaki Türkiye’de, son bir yılda verilen 33 araştırma önergesine rağmen Meclis’te yeni bir deprem araştırma komisyonu kurulmadı. İktidar tercihini depremi araştırmak yerine ranta yol açacak torba yasalara kullandı.

Fotoğraf: Balıkesir, Sındırgı’da çöken bir bina

Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde dün meydana gelen 6,1 büyüklüğünde depremde bir kişi yaşamını yitirdi. Depremin beraberinde birçok ili kapsayan artçı sallantılar yaşandı. 

6 Şubat Depremleri’nin ardından resmi kaynaklara göre 50 783 insanını yitiren Tükiye’de yetkililer son bir yılda ne yaptı?

Aktif fay hatları üzerinde yer alan ve yüzölçümünün yaklaşık yüzde 92’si deprem riski altında olan Türkiye’de son bir yılda, depremlere dair Meclis Araştırma Komisyonu kurulması için 4 siyasi parti, toplam 33 önerge verdi ancak bu önergelerin hiçbiri bir komisyon kurulmasıyla neticelenmedi. 

İktidar partisi AKP ve ortakları, depreme ilişkin herhangi bir araştırma komisyonu önergesi vermediği gibi, Meclis mesaisini Paris Anlaşması gibi uluslararası sözleşmelerle çelişen İklim Kanunu’nun yanı sıra tarım alanları, ormanlar ve zeytinlikleri madencilik faaliyetlerine açan 21 maddelik torba kanunun geçirilmesi için kullandı.

Meclis’te deprem konulu son araştırma komisyonu 14 Mart 2023’te kuruldu. 

Araştırma önergelerini veren partiler CHP, DEM, İYİ Parti ve Yeni Yol Partisi. Önergelerin bir kısmı 6 Şubat Depremlerinden etkilenen kentlere dairken bir kısmı olası depremlere alınması gereken önlemler üzerine. Önergelerde depremde kadın, sağlık hizmetleri ve işçiler konu edilirken ekoloji ve hayvanlara dair bir araştırma önerisi bulunmuyor. 

Sizler için son bir yılda siyasi partilerin depreme dair verdiği Meclis Araştırma Önergelerini derledik. 

16 Temmuz CHP, başta hastaneler ve okullar olmak üzere, insan yoğunluğunun yüksek olduğu ve afet anında hizmet sunmaya devam etmesi gereken kamu binalarının mevcut durumlarının kapsamlı şekilde tespit edilmesi, deprem dayanıklılıklarının bilimsel yöntemlerle saptanması, güçlendirme ve iyileştirme çalışmalarına yönelik planlamaların yapılması, yapı denetim süreçlerinin etkinliğinin değerlendirilmesi ve olası afetlerde can ve mal kaybını en aza indirecek politika önerilerinin geliştirilmesi amacıyla Anayasa’nın 98. maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün 104. ve 105. maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.

27 Mayıs DEM, Şanlıurfa ilindeki mevcut yapı stokunun depreme dayanıklılığının ve bölgenin jeolojik özelliklerinin tespit edilerek depreme dirençli kentlerin oluşturulması için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

22 Mayıs İYİ Parti, İstanbul’da olası bir deprem sonrasında yerleşim planlarının ne derece etkin uygulanabildiğinin, enerji kesintilerine karşı yeterli acil durum planlarının bulunup bulunmadığının, halkın kriz anında nasıl bilgilendirileceğinin ve yönlendirileceğinin, iletişim ve koordinasyon sistemlerinin işleyişinin, Sivil Toplum Kuruluşları ile gönüllü vatandaşların organizasyonunun nasıl sağlanacağının irdelenmesi gerekmektedir. 

25 Nisan CHP, 23 Nisan 2025 tarihinde Marmara Denizi’nde gerçekleşen depremin sonuçları ile olası bir İstanbul depremine karşı hazırlık durumunun araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi: ​​1.⁠ ⁠23 Nisan 2025 İstanbul Depreminin teknik analizi ve etkileri

2. Marmara fay hattındaki güncel sismik aktivite ve risk değerlendirmesi

3. İstanbul’daki mevcut yapı stokunun durumu ve riskli yapı yoğunluğu

4. Kamu binaları ve kritik altyapıların sismik dayanıklılığı

5. Kentsel dönüşüm uygulamalarının sahadaki etkinliği ve sosyoekonomik etkileri

6. İstanbul Valiliği, belediyeler ve AFAD’ın afet hazırlık düzeyi

7. Tahliye planları, toplanma alanları ve afet ulaşım koridorlarının mevcut durumu

8. Afet sonrası müdahale kapasitesi ve koordinasyon planları

9. Toplumda afet bilinci, eğitim faaliyetleri ve tatbikatların etkinliği

10. Afetlere ayrılan bütçe kaynaklarının etkin ve şeffaf kullanım planları

24 Nisan DEM, İstanbul’un olası bir depreme hazırlıklı olup olmadığının araştırılması ve deprem riskine yönelik yönelik yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

12 Mart DEM, Hakkari ili ve çevresindeki deprem risklerinin tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

3 Mart CHP, 6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında toplanan yardımlar ile devlet bütçesinden ayrılan kaynakların ve yapılacak konutların akıbetinin araştırılarak hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi için yapılması gerekenlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

26 Şubat CHP, 1.⁠ ⁠Yapılan bağışların tamamının depremzedelere ulaşıp ulaşmadığı,

2. Yardım vaatlerinde bulunan kişi ve kurumların taahhütlerini yerine getirip getirmediği,

3. Toplanan paraların hangi projelerde kullanıldığı ve ne kadarının doğrudan konut yapımına aktarıldığı,

4. Depremzedeler için yapılan konutların kaç tanesinin tamamlanıp hak sahiplerine teslim edildiği,

5. Konut inşasında kamu bankalarının ne kadar finansman sağladığı ve bu finansmanın kullanımı,

6. Deprem bölgelerine bütçeden ayrılan toplam miktarın hangi projelere yönlendirildiği,

7. Yabancı ülkelerden gelen desteklerin ne şekilde değerlendirildiği,

8. Televizyon kanalları üzerinden yapılan kampanyalarda açıklanan destek miktarlarının ne kadarının tahsil edildiği ve hangi alanlarda kullanıldığı

26 Şubat DEM, Deprem bölgesinde yaşanan iş cinayetlerinin, güvencesiz çalıştırılmanın ve işçi sağlığına yönelik ihmallerin tüm boyutlarıyla araştırılması gerekmektedir. Özellikle, deprem anında çöken binalarda çalışan işçilerin durumunun belirlenmesi, deprem sonrası yıkım ve yeniden inşa süreçlerinde yaşanan iş kazalarının kayıt altına alınması, bölgeden göç eden işçilerin hangi sektörlerde hangi koşullarda çalıştığının tespit edilmesi büyük önem taşımaktadır. İşçilerin güvenliğini sağlamak için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi ve bu alandaki yasal düzenlemelerin eksikliklerinin giderilmesi amacıyla bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulması zorunludur.

25 Şubat CHP, son bir asırda meydana gelen 6 ve üzeri şiddetindeki depremlerin yanı sıra gerek Ege Denizi’nde gerekse bölgede devam eden sismik ve tektonik hareketliliğin ve oluşacak depremlerin etkilerinin araştırılması, risk haritasının çıkarılarak bir an önce kentsel dönüşüme başlanması ve gereken önlemlerin alınması amacıyla Anayasa’nın 98, TBMM İçtüzüğü’nün 104’üncü ve 105’inci maddeleri gereğince bir Meclis Araştırması açılmasını arz ederim.

24 Şubat CHP, İzmir ve Ege Denizi’ndeki sismik ve tektonik hareketlilik ile son bir asırda meydana gelen depremlerin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

21 Şubat DEM, Olası bir depremde ceza infaz kurumlarında oluşabilecek hasarın en aza indirilmesi için alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

12 Şubat DEM, Depremlerde can kayıplarının, yaralanmaların ve engelli kalma durumlarının en aza indirilmesi için gerekli tedbirlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

10 Şubat 2025 DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen bölgelerde yaşayan kadınların karşılaştıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

10 Şubat 2025 DEM,Adıyaman ili başta olmak üzere 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen illerin barınma, ulaşım, altyapı ve imar alanlarındaki yaşadıkları sorunların tespit edilerek bu sorunların giderilmesine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen kişilerin karşılaştıkları sorunların tespit edilerek bu sorunların çözümüne yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerin ortaya çıkardığı etkilerin kapsamlı bir şekilde araştırılması ve olası depremlere karşı alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerin ortaya çıkardığı tüm etkilerin kapsamlı bir şekilde incelenerek depremzedelerin mağduriyetlerinin giderilmesi için yapılabileceklerin araştırılması ve ihmali bulunan sorumluların tespit edilerek alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen depremzedelerin yaşadıkları sorunların tespit edilerek bu sorunların giderilmesine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, Adıyaman ili başta olmak üzere 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen illerin eğitim alanında yaşadıkları sorunların tespit edilerek bu sorunların giderilmesine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen depremzedelerin sağlığını olumsuz etkileyen koşulların tespit edilerek ortadan kaldırılması ve sağlık alanında yaşanan sorunlar ile sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesine yönelik alınacak tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerin yol açtığı sorunların giderilmesi için yapılan çalışmaların akıbeti ile yeterliliğinin araştırılması ve benzer afetlere karşı alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerin ortaya çıkardığı etkilerin kapsamlı bir şekilde araştırılması ve olası afetlere karşı alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerde meydana gelen yıkımlarda kusur, ihmal veya kusursuz sorumluluğu bulunan tüm sorumluların tespit edilmesi, ağır hasarlı binaların akıbeti ile hak sahiplerinin güncel durumlarının ve Şanlıurfa’daki depremzedelerin akıbetinin araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

7 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerde meydana gelen yıkımlarda kusur, ihmal veya kusursuz sorumluluğu bulunan tüm sorumluların tespit edilmesi, ağır hasarlı binaların akıbeti ile hak sahiplerinin güncel durumlarının ve Şanlıurfa’daki depremzedelerin akıbetinin araştırılması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

5 Şubat CHP, Kamu binalarının depreme dayanıklılığının artırılması için yapılması gerekenlerin ve dayanıksız yapılara ilişkin sorumluluğun tespit edilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

5 Şubat CHP, 6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında eğitimde yaşanan sorunların tespit edilerek depremzede öğrencilerin eğitim koşullarının iyileştirilmesine yönelik alınacak tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

5 Şubat İYİ Parti, 6 Şubat 2023 tarihli depremler sonrasında afet bölgelerinde ortaya çıkan barınma sorunları ile depremzedelere yönelik kalıcı konutların maliyetlerinin araştırılarak alınacak önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

4 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen bölgelerde yaşayan kadınların karşılaştıkları sorunların araştırılarak bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi 

4 Şubat Yeni Yol, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasındaki sürecin araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

4 Şubat DEM, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 11 ildeki sorunların tüm yönleriyle araştırılarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

31 Ocak CHP, 6 Şubat 2023 tarihli depremlerden etkilenen bölgelerde yürütülen çalışmaların etkinliğinin ve devam eden sorunların tespit edilerek bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmesi amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

30 Ocak CHP, Türkiye ve deprem kuşağında bulunan diğer ülkelerde depreme karşı alınan tedbirlerin kıyaslanıp araştırılarak ülkemizde gerekli önlemlerin alınması amacıyla bir Meclis araştırması açılmasına ilişkin önergesi

Araştırma önergeleri hakkında

-Meclis araştırması önergesi vermek için herhangi bir partinin iktidar veya muhalefet olması yönünde bir kısıtlama yok,

-En az 20 milletvekili tarafından imzalanarak TBMM Başkanlığı’na sunulması yeterli

-Genel Kurul’da görüşülür ve kabul edilirse Meclis Araştırma Komisyonu kurulur.

-Komisyon, belge toplar, ilgili kurum ve kişileri dinler, yerinde inceleme yapar.

Çalışma sonunda bir rapor hazırlanır ve Genel Kurul’a sunulur.