_{15 Temmuz 2025, Salı}

Başı giden padişahı konuşmak riskli… ya gömülen atını konuşmak? Aslı Alpar yazdı.

Sisli Kır ve Genç Osman

Tarihte darbeler üzerine düşünürken, modern anlamda darbe sayılmasa da, darbe gibi diyebileceğimiz vakalardan biri hiç kuşkusuz Genç Osman’ın başına gelenler.

Biliyorsunuz, bu konuya dair bir şey söylemek bile başlı başına riskli. Fatih Altaylı, Genç Osman’ı biraz fazla hatırlattığı için 21 Haziran’da “Cumhurbaşkanına tehdit” suçlamasıyla tutuklandı. Yani, tarihi bir referansla sesi “boğularak” susturulan ilk kişi belki de kendisi oldu.

Konuyu fazla deşmeden (!) yolumuza devam edelim.

Henüz 18 yaşındayken 1622 yılında tahta geçen Osmanlı padişahı Genç Osman, reformcu bir lider olarak Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmayı planladı ancak kendi ordusu tarafından tahttan indirilip, işkenceyle öldürüldü. 

Reşat Ekrem Koçu’nun hazırladığı, Kadir Has Üniversitesi ve Salt işbirliğiyle erişime açılan İstanbul Ansiklopedisi Arşivi’nde Genç Osman’ın kafasının kesilerek öldürüldüğünün kesinleştiğine dair bir haber var. 

Cumhuriyet gazetesinin 1970 tarihli, “348 yıl sonra aydınlanan sır” başlıklı haberi Orhan Erinç imzalı. Haber, 1. Ahmed’in türbesinin restorasyonu sırasında Genç Osman’ın mezarının açıldığını ve başın yerinde olmadığını aktarıyor. 

Yani Osmanlı’nın ilk saray darbesinin sonunda “başı giden” yalnızca iktidar olmamış…

Buraya kadar okuma cesareti gösteren okurlarımıza Genç Osman’la ilgili bir başka tarih bilgisi de verelim. 

Genç Osman’a dair belki de tarihteki en ilginç bilgilerden biri çok sevdiği “Sisli Kır” isimli atı öldüğünde ona bir mezar yapması. Üsküdar Sarayı bahçesine gömülen atın mezar taşında şunlar yazıyor: 

Zıllı Hak Hazreti Osman Han’ın (Allah’ın gölgesi olan Osman Han’ın)

Sisli Kır nâm atı ögülmüşdür (Sisli Kır adlı atı ölmüştür)

Emri Yezdan ile mevt iricek (Tanrı’nın emriyle ölüme ulaşarak)

Bu mekân içre o gömülmüşdür (Bu yere gömülmüştür)
Sene 1028 (1619)

Yine İstanbul Ansiklopedisi’nde okuduğum bir haber, mezarın bulunduğu alana Selimiye Kışlası ile Selimiye Camii’nin yapıldığı sırada halkın burayı keşfettiğini yazıyor. Halk bu mezara “At Evliyâsı” diyor ve öyle ki hasta atlarını, şifâ bulması için Sisli Kır’ın kabri etrafında dolaştırıyor.

Evet sevgili muzır okur, Osmanlı tarihindeki ilk saray darbesinden ve başı kesik padişahtan söz ederken, kendimizi “at evliyası”nın türbesinde şifa ararken bulduk. Siz siz olun, Genç Osman’ı hatırlarken dikkatli olun. 

Hoş, sokakta yaşayan köpeklerin toplanıp, onları koruması gereken yetkililerce “yasal” şekilde öldürüldüğü bir dönemde, Genç Osman’ın atına sadakatini hatırlatmak da ne kadar “güvenli” bilinmez.