İHD Ankara Şube LGBTİ+ Komisyonu: Bu komisyonun kurulması yalnızca derneğin başarası değil, bu coğrafyada yıllardır verdiğimiz LGBTİ+ mücadelesinin zaferi.

Ankara’da insan haklarını savunucusu herkesin yolu en az bir kez İnsan Hakları Derneği’ne düşmüştür.

Gözaltı, tutuklama, işkence, kötü muamele dahil olmak üzere bu coğrafyada yaşanan tüm insan hakları ihlalleri için bazen bir basın açıklamasında bazen de başvuruda bulunmak üzere yolunu tuttuğumuz İHD Ankara Şubesi’nin artık LGBTİ+ Komisyonu var.

13 Aralık 2023’te kurulan komisyon üyeleriyle bir araya geldik ve kurulma sürecini, hedeflerini, ilk çalışmalarını İHD Ankara Şube Eş Başkanı Aslı Saraç, Kardelen Işık, Barış Barışık, Atilla Dirim’le konuştuk.

Komisyon nasıl kuruldu?

Barış Barışık: 1986 yılında kurulan Türkiye’deki ilk insan hakları derneği ve bu coğrafyadaki en yaygın insan hakları örgütü. Bu kadar büyük ağa sahip başka bir dernek yok. Ancak şöyle bir gerçeklik de var ki İHD’nin tarihi lubunyaların dışarıda bırakıldığı bir tarihe de sahip.

Özellikle iki sene önce derneğin İstanbul şubesinde kurulan LGBTİ+ hakları komisyonu bu gidişatı değiştirmek için çok güçlü müdahalelerde bulundu. Derneğin son genel kuruluyla birlikte İHD’nin tüm şubelerde LGBTİ+ komisyonu kurulması tavsiye kararı alındı. Ankara’daki komisyonun kuruluşu da bu tavsiye kararına rastlıyor. Ankara Şube’deki komisyon İstanbul ve Mersin’den sonra üçüncü oldu.

Nasıl yola çıktınız?

Barış Barışık: Açık kimlikli bir öznenin yani Aslı Saraç’ın derneğin başkanı olması bu komisyonun kurulmasına ivme kazandırdı. İHD, hak arayan, ezilen birçok kesimin temas kurduğu bir dernek. Böyle bir bu dernek LGBTİ+ hakları mücadelesi vermek zorunda. Çünkü İHD’nin çalıştığı birçok konu LGBTİ+’ları da ilgilendiriyor. Örneğin İHD mahpusların yaşadığı hak ihlallerine karşı mücadele ediyor, trans mahpusların karşılaştığı hak ihlallerine karşı da mücadele etmek zorunda.

Diğer yandan bu komisyonun kurulması yalnızca İHD’nin başarası değil, bu coğrafyada yıllardır verdiğimiz LGBTİ+ mücadelesinin zaferi. Mücadelemiz tüm kurumları da değiştiriyor elbette.

“LGBTİ+ çocuklarımız diğer tüm çocuklar kadar kıymetlidir”

Aslı Saraç: Yola çıkarken LGBTİ+ ailelerin de komisyonda bulunmasını çok istedik. Çünkü ailenin bir mücadeleyi sahiplendiğinde aile kurumunu dönüştürürken mücadeleyi de nasıl güçlendirdiğini Cumartesi Anneleri’nden çok iyi biliyoruz.

Atilla: Arkadaşlarım da bahsetti İHD önemli bir insan hakları kurumu ben de çocuğum açıldıktan sonra İHD’de LGBTİ+ temsili sağlanabilir mi sorusunu yıllarca düşündüm. Ancak özne ben değildim, dahası İHD’nin arkadaşlarımın da bahsettiği gibi LGBTİ+’larla mesafeli bir tarihi vardı. Ancak Aslı’yla (Saraç) tanışınca ebeveynlerin mücadelesini komisyona taşımak istedik.

Ailelerin varlığı nasıl etkiledi?

Atilla: Ailelerin çocuklarını sahiplenmesi ve İHD içerisinde de bu alanda mücadele etmesi çok güçlü bir önyargıyı kırabilir. LGBTİ+ çocuklarımız diğer tüm çocuklar kadar kıymetlidir. Buradan hareketle komisyonda LGBTİ+ ailelerini temsilen bulunmak istiyorum.

Diğer yandan sadece LGBTİ+ ailelerinin varlığı değil LGBTİ+’ların varlığı da İHD’yi güçlendirecek. Burada olmak bu açıdan da çok kıymetli burada olmak; LGBTİ+ mücadelesinde yeni bir alan açılıyor. Şimdi hem İHD’nin yıllardır verdiği güçlü insan hakları mücadelesine LGBTİ+ mücadelesinin dönüştürücü gücüyle destek vereceğiz hem de bu çabayla İHD’yi dönüştüreceğiz diye umuyorum.

Aslı: Aile demişken aklıma geldi. Bir lubunya annesi birkaç sene önce İHD Ankara Şubesi’nde bir LGBTİ+ komisyonu olmamasını eleştirmişti, aklımdan çıkmıyor. Cumartesi Anneleri örneğini hatırlatarak ‘derneğin mücadele vermesi için çocuklarımızın kaybolması mı lazım’ diye sormuştu bizlere. Çok haklı bir serzeniş değil mi bu? Biz gerçekten artık kimseyi kaybetmemek için buradayız.

“Ait hissetmek çok değerli…”

Komisyonun varlığı sizleri nasıl etkiledi?

Kardelen: Komisyon henüz çok yeni. Komisyon içinde birbirimizi tanımamız ve diğer şube ve komisyonlarla iletişim kurmamız gerekiyor. Özellikle komisyonların birbirini tanıması çok önemli. Ancak şu kadarını söyleyebilirim, uyum sağlamak ve ait hissetmek birbirine zıt temalar. Komisyon kurulduğundan beri İHD’ye uyum sağlamaya çalışmıyorum ait hissediyorum ve bu çok değerli.

Neler yapacaksınız?

Barış: Söylediğimiz gibi Ankara’da çok fazla LGBTİ+ örgütü var hatta oldukça spesifik alanlarda çalışan örgütlerin olduğu bir kent burası. Danışmanlık veren ve çeşitli alanlarda çalışan LGBTİ+ dernekleri varken bizim amacımız bu örgütlerle iş birliği yapmak, LGBTİ+’ların ve LGBTİ+ hak savunucularının yaşadıkları ayrımcılık biçimleri üzerine çalışmak.

Özellikle Ankara, İstanbul gibi şubelerin dışındaki şubelerle birlikte çalışmalar yapmak istiyoruz. Ne yazık ki çoğu şehirde LGBTİ+’ların çalabileceği bir kapı yok. İHD bu kentlerde bir kapı olsun istiyoruz.

İlk bir ayınız nasıl geçti?

Atilla: Komisyon olarak ilk ay kentteki LGBTİ+ örgütlerini ziyaret ettik. Ardından bugün (26 Ocak) Yeniden Refah Partisi’nin “Ahlak Yoksa LGBT Vardır” başlıklı nefret videosu için İstanbul ve Mersin LGBTİ+ Komisyonları ile ortaklaşa Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduk.

Hızlı bir başlangıç… Son olarak Ankara’daki bir lubunya başı sıkışında İHD’nin kapısını çalabilir mi?

Aslı: Elbette. Başvurusunu alıp doğru şekilde yönlendiririz. Aslında İHD’de komisyon kurulmadan önce de LGBTİ+’lar geliyordu ve yaşadıkları ihlallere ilişkin başvuru alıyorduk. Artık komisyonumuz var.