Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) Ankara Şubesi bugün, Şanlıurfa Harran Geçici Barınma Merkezi’nde yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin bir basın açıklaması gerçekleştirdi. ÇHD üyesi Avukat Duygu İnegöllü okuduğu açıklamada bu merkeze 2025 Aralık ve 2026 Ocak aylarında yaptıkları ziyaretlerde elde ettiği bulguları kamuoyuyla paylaştı.

Suriye’de yaşanan Alevi katliamından kaçarak Türkiye’ye sığınan 22 kişinin derneğe başvurmasıyla birlikte Harran’daki geçici barınma merkezine düzenli ziyaretlerin başlattıklarını söyleyen Av. İnegöllü, bu kişiler aracılığıyla, merkezde uzun süredir tutulan kişilere ilişkin bilgilere ulaştıklarını aktardı. Bazı mültecilerle yüz yüze, bazılarıyla ise kısıtlı telefon görüşmeleri yoluyla temas kurabildiklerini ifade etti.

“Hukuki statüsü belirsiz, tutulan herkes fiilen tutsak”

Av. İnegöllü açıklamada, Harran Geçici Barınma Merkezi’nin hukuki statüsünün açık ve net biçimde düzenlenmediğine dikkat çekti. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda barınma merkezlerine dair ayrıntılı hükümlerin bulunmadığı, mevcut uygulamaların yalnızca yönetmeliklere dayandırıldığı belirten Av. İnegöllü, bu durumun hem Anayasa’ya hem de uluslararası hukuka aykırı olduğunu hatırlattı.

Açıklamada, barınma merkezlerinde tutulma süresine dair yasal bir düzenleme olmadığına; tutulma kararına hangi mahkemede karar verildiğinin bilinmediği ayrıca bu duruma hangi süre içinde itiraz edilebileceğinin belirsiz bırakıldığına dikkat çekildi. 

Mültecilere, neden merkezde tutulduklarına, geçici koruma kapsamına alınıp alınmadıklarına dair yazılı bir tebligat yapılmadığı; avukata ve adli yardıma erişim hakları konusunda da bilgilendirme yapılmadığı ifade edildi.

“Belirsizlik psikolojik çöküntüye yol açıyor”

İnegöllü, görüştükleri mültecilerin hukuki belirsizlik nedeniyle ağır bir psikolojik çöküntü yaşadığını aktardı. Mülteciler arasında avukatlar, hukuk mezunları ve üniversite öğrencilerinin de bulunduğu belirtilirken, sorularına net bir yanıt alamamanın çaresizlik duygusunu derinleştirdiği vurguladı.

İşkence, kötü muamele ve tecrit iddiaları

Açıklamada, merkezde en ağır ihlallerin işkence ve kötü muamele kapsamında değerlendirildiği ifade edildi. Alevi mültecilerin, diğer bazı göçmenler tarafından hakarete uğradıkları, darp edildikleri ve eşyalarının çalındığı aktarıldı. Kurum yönetiminin bu ihlalleri önleyecek etkili bir sistem kurmadığı belirtilirken, iyi niyetli bazı görevlilerin de yapısal sorunlar nedeniyle çözüm üretemediği dile getirildi.

Alevi mültecilerin ayrı bir konteynerda tutulduğu, diğer yabancılarla iletişimlerinin yasaklandığı belirtilerek, bu uygulamanın fiilen tecrit anlamına geldiği vurguladı. Kadınlar koğuşunda tek başına tutulan bir LGBTİ+’nın ise, görüşme talebinin hemen ardından serbest bırakıldığı ve bu nedenle kendisiyle görüşülemediği söyledi. Ancak bu kişinin uzun süre tecrit altında tutulduğunun bilindiği aktardı.

“Kadınlar hastaneye gidebilmek için ped satıyor”

İnegöllü, özellikle kadın mültecilerin sağlık hizmetlerine erişiminin ciddi biçimde kısıtlandığına dikkat çekti: “Yeni yıl itibarıyla ücretsiz sağlık hizmetinin sona ermesiyle birlikte, hastaneye yalnızca para biriktirebilenlerin götürülürken kadınlar hijyenik pedleri biriktirerek diğer kadınlara satarak, fazla kıyafetlerini elden çıkararak sağlık hizmetine erişmeye çalışıyor.

Gönüllü geri dönüş baskısı

ÇHD, Kürt mültecilerin de kamp içinde hakaret ve şiddete maruz kaldığını; bazı kadınların görevliler tarafından “gönüllü geri dönüş”e zorlandığını belirtti. Bir Kürt kadının, bu baskı sırasında kendisine “Suriye’yi şimdi bir de böyle gör” denildiğini ifade söylendi.

Açıklamada ayrıca, mültecilerin düzenli olarak videoya alınarak barınma merkezinden memnun olduklarını, sağlık ve yemek koşullarının iyi olduğunu söylemeye zorlandıkları, bu durumun ciddi bir baskı mekanizmasına dönüştüğü kaydedildi.

“Sığınma hakkı engellenemez”

ÇHD, Suriye’deki güncel koşullar ortadayken hiç kimsenin zorla geri gönderilemeyeceğini hatırlattı. Uzun süre tutulduktan sonra imzalatılan “gönüllü geri dönüş” belgelerinin baskı altında alındığının açık olduğunu ifade etti.

Açıklama, “Barınma merkezleri sığınma hakkını fiilen ortadan kaldırıyor. Sığınma temel bir haktır, engellenemez. Bu nedenle barınma merkezleri derhal kapatılmalıdır” vurgusuyla sonlandı.

Bir yanıt yazın

ÖNE ÇIKANLAR