6 Şubat 2023 depremlerinde yaşamını yitirenler için bir araya gelen Adalet Peşinde Aileleri Platformu’nun Ankara’da başlattığı adalet nöbeti üçüncü gününde. 

Avukat Yeşim Toplu’ya sorduk, 11. Yargı Paketi’ndeki 27. madde neden bir “eşitlik sağlama fırsatı” sayılmaz?

“Bu anlatım 27. maddeyi meşrulaştırmak için kurulan temel söylem ve hukuken kulağa “makul” gelsin diye özellikle eşitlik kavramı üzerinden kuruluyor gibi. Ama bu argüman eksik, yanıltıcı ve kritik bir noktayı gizliyor. Şöyle ki, tasarı ne diyor; ’31 Temmuz 2023’te cezaevinde olanlar, açık cezaevi / denetimli serbestlikten erken yararlanabildi. Suçu daha önce işleyip yargılaması geç bitenler ise sırf o tarihte içeride olmadığı için yararlanamadı. Biz bu eşitsizliği gideriyoruz.’

“Bu açıkça bağlamdan koparılmış bir anlatı. Çünkü; asıl hukuki gerçek ceza hukukunda eşitlik, “aynı durumda olanların aynı muamele görmesi”dir. Ama burada aynı durumda olan kişiler yok. Karşılaştırılan iki gruptan biri, suçu işlemiş, yargılanmış, hüküm giymiş ve cezası kesinleşmiş, cezaevinde bulunan kişiler. Diğer grupsa suçu işlemiş olduğu iddia edilen, yargılaması devam eden, hakkında henüz kesin hüküm olmayan kişiler. Bunlar hukuken zaten eşit durumda değildir. 

“Ceza hukukunda eşitlik, farklı durumları aynı kefeye koymak değildir. 31 Temmuz 2023’te cezaevinde olanlarla, henüz yargılaması bitmemiş kişiler hukuken aynı konumda değildir.

“Bu düzenleme eşitsizliği gidermiyor; geciken yargılamayı avantaja çevirerek fiili bir cezasızlık yaratıyor.

“Ceza Hukukunda mesele sadece suçun adı değildir; fiilin ağırlığı, tehlike alanı ve toplumsal sonucu esastır. Bilinçli taksir kavramı, çok geniş bir suç yelpazesini kapsar. Alkollü araç kullanmakla, yüzlerce insanın yaşadığı bir binayı bilerek kurallara aykırı şekilde inşa etmek aynı hukuki ve vicdani ağırlıkta değildir.

“Deprem suçlarında risk tek bir ana değil, yıllara yayılır ve yüzlerce insanı kapsar.

“Bu nedenle toplumsal ölüme yol açan fiilleri, tekil kazalarla aynı infaz rejimine sokmak adalet duygusunu zedeler.

“Bu madde zaten olası kast ile yargılanması gereken bu sanıkların şimdi bir de tamamen cezasız kalma riski doğuruyor. Cezasızlığı perçinleyen ve suçluların ıslahını önleyen bir madde bu. 

“Ezcümle; böylesi bir kıyamete, kitlesel ölüme sebebiyet veren sanıkların tıpkı kadına şiddet, örgütlü suçlar ya da cinsel suçlar gibi madde kapsamından çıkarılması Meclis’te yasa koyucuların belki de çok kısa bir hukuki çalışmasıyla çıkarılması elzemdir, zor değildir. Zor olamaz da!”