İran’da 2026 yılının Ocak ayında başlayan geniş çaplı internet kesintisi, artık üçüncü ayına girmiş durumda. Bu dünyadaki en uzun ve en ağır internet kesintilerinden biri. Reuters’ın haberine göre, kesinti 60 günden fazla sürdü ve hâlâ birçok kişi küresel internete erişemiyor.

İnternet bağlantısı neredeyse tamamen düştü

İnternet izleme kurumu NetBlocks’a göre, bazı dönemlerde ülkedeki internet trafiği normalin sadece yüzde 1–2’sine düştü. Bu da insanların neredeyse hiç uluslararası internete bağlanamadığı anlamına geliyor. 

The Guardian bu durumu, Arap Baharı’ndan sonra görülen en uzun kesintilerden biri olarak tanımlıyor. Bu yüzden sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve birçok online hizmet çalışmıyor ya da çok zor kullanılıyor.

“Ulusal internet” kullanılıyor

Küresel internet kapalı olduğu için insanlar daha çok “ulusal internet” denilen iç ağa bağlanabiliyor. Ama bu ağ, sınırlı, kontrol altında ve dış dünyaya açık değil.

Deutsche Welle’nin haberine göre, bu durum insanların bağımsız bilgilere ulaşmasını çok zorlaştırdı.

“Internet Pro”: Sadece bazı gruplar için

Aynı zamanda İran’da “Internet Pro” adlı bir sistem uygulanmaya başladı.

Reuters’a göre bu sistem bazı şirketlere ve özel gruplara sınırlı da olsa küresel internet erişimi veriyor ama bu erişim, herkese açık değil özel izin gerektiriyor.

“Sınıflı internet” tartışması

Bu durum yeni bir kavramı ortaya çıkardı: “sınıflı internet”. Yani bazı kişiler normal internete erişebiliyor ancak çoğu insan sadece sınırlı iç internet ağını kullanabiliyor. 

Ekonomiye büyük zarar

İnternet kesintisi ekonomiyi de ciddi şekilde etkiledi online satışlar düştü, birçok işletme zor durumda kaldı, günlük zarar milyonlarca dolar olarak tahmin ediliyor. Özellikle küçük işletmeler ve internet üzerinden çalışan kişiler çok etkilendi.

Dünya ile bağlantı kesildi

Deutsche Welle, insanların güvenilir haberlere ulaşmakta zorlandığını, yurt dışı iletişimin çok azaldığını, bilgi akışının ciddi şekilde sınırlandığını vurguluyor.

Sonuç olarak İran’daki uzun süreli internet kesintisi sadece teknik bir sorun değil. Aynı zamanda ekonomi, iletişim ve bilgiye erişim üzerinde büyük etkiler yarattı.

Internet Pro gibi sistemler ise internetin herkes için değil, sadece bazı gruplar için erişilebilir olduğu yeni bir dönemi gösteriyor.