Darıca Hayvanat Bahçesi kapanıyor.

1993 yılında kurulan hayvanat bahçesi, zamanla büyütülerek giderek daha fazla hayvanın esaret altında tutulduğu bir yapıya dönüştü. Hayvan sayısındaki artış, refah sorunlarını da beraberinde getirdi. Kurucusu Faruk Yalçın’ın 2008’deki vefatının ardından tesisin koşulları daha fazla eleştiri konusu olurken, ailenin aldığı “iyileştirme” kararı bu sorunlara verilen gecikmiş bir yanıt olarak değerlendirildi.

Türkiye’de bir hayvanat bahçesinin kapanacak olması ilk bakışta sevindirici bir gelişme gibi görünse de, tablo sanıldığı kadar umut verici değil. Çünkü kapatılan tesiste esaret altında tutulan hayvanlar, özgür yaşam alanlarına değil, başka hayvanat bahçelerine ve benzer kapalı tesislere gönderiliyor. Olması gereken çok daha uzun bir geçiş döneminde hayvanların türüne ve özelliklerine göre onlar için en uygun yerlerin bulunması ve transfer aşamasında profesyonel davranılmasıydı. Ama görünen o ki süreç hızlı ve gizli ilerliyor. 

Örneğin şempanzeler ve diğer bazı primatların Gaziantep Hayvanat Bahçesi’ne gönderileceği söyleniyor. Hatta halihazırda gönderilmiş bile olabilir. 5 Kasım’da Antep Hayvanat Bahçesi’ne yaptığımız ziyaretin ardından burada hayvanlara doğru ve yeterli bakım verilmediğini paylaşmıştık. Özellikle maymun evinin maymunların yaşamına dair hiç bir doğal koşulu karşılamadığından, şempanzelerin olduğu bölümün yetersizliğinden ve bakım verenlerin bilgisizliğinden bahsetmiştik. 

Yıllardır Darıca’nın bakımı altında yaşayan Garip, Jane, Gina ve diğer şempanzelerin geleceklerini önemsemeden sadece bahçeden uzaklaştırılmaya çalışılan bir nesne gibi gönderilebilecek en kötü yere göndermeyi tercih etmiş durumda Faruk Yalçın Hayvanat Bahçesi’nin sahipleri olan Yalçın ailesi.

Darıca’da tutulan nesli tükenme tehlikesi altındaki siyah jaguar Jüliet ve boz ayı Yumuk, İzmir Doğal Yaşam Parkı adındaki hayvanat bahçesine gönderildi. Ayrıca buradaki penguenler de Eskişehir’deki hayvanat bahçesine yerleştirilmiş durumda. Süreç şeffaf ilerlemediği için bu transferlerin sağlıklı yapıldığını umut etmekten ve ilerleyen günlerde bu yerlere gidip gözlem yapmaktan başka bir seçeneğimiz yok gibi görünüyor. 

Hayvanat bahçelerinin kapatılması çok hızlı işleyebilecek bir süreç değildir. İyi bir araştırma süreci, uluslararası kurumlarla verimli diyalog, bilimsel altyapı ile ilerlemesi gerekir. Nesli tehlike altındaki türlerin -mesela şempanzeler- coğrafi dağılımlarında yer alan, o türlerin uzmanlarının bulunduğu koruma merkezlerine yerleştirilmesi; ülkede coğrafi dağılımı olan türlerin üniversitelerin zooloji bölümleri ile çalışma yürütülerek doğaya döndürme çalışması yapılması gerekmektedir. Bunun gibi atılacak bir çok adımın ardından bir hayvanat bahçesi içinde barındırdığı hayvanlara yaşamı zulüm etmeden kapılarını kapatabilir. 

Bu tabloda ise esaret sona ermiyor, yalnızca adres değiştiriyor.