”HIV’e yönelik önyargıların çözümü daha fazla farkındalık ve ayrımcılığı engelleyecek yasal düzenlemeler”. Sa Bahattin’in haberi. 

HIV/AIDS ile mücadelede farkındalığı artırmak ve HIV ile yaşayan bireylerle dayanışma göstermek amacıyla her yıl 1 Aralık, dünya çapında etkinliklerle anılıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün 1988 yılında başlattığı bu özel gün, HIV/AIDS hakkında doğru bilgileri yaymak ve damgalanmayı önlemek için bir fırsat sunuyor.

HIV Nedir?

HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü), bağışıklık sistemini hedef alan bir virüstür. Tedavi edilmediğinde, bağışıklık sistemi zarar görerek AIDS’e (Edinilmiş Bağışıklık Yetersizliği Sendromu) yol açabilir. Ancak günümüzdeki etkili tedaviler sayesinde HIV kontrol altına alınabilir, bulaş riski azaltılabilir ve HIV ile yaşayan bireyler sağlıklı ve uzun bir yaşam sürebilir.

Veriler

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) web sitesine göre; epideminin başlangıcından bu yana, 88,4 milyon kişi HIV’le enfekte olmuş ve yaklaşık 42,3 milyon kişi HIV nedeniyle hayatını kaybetti.

Yine DSÖ’ye göre; 2023 yılı sonunda, dünya genelinde ortalama 39,9 milyon kişinin HIV ile yaşadığı tahmin edilmekte. Afrika Bölgesi, 30 yetişkinden 1’inde görülme oranıyla virüsten en ciddi şekilde etkilenen bölge olmaya devam etmekte. 

Maalesef ki Dünya geneline ilişkin çarpıcı sonuçları açıklayan DSÖ’nün web sitesinde Türkiye’deki HIV enfeksiyonları hakkında bir bilgi yok. 

Buna rağmen Türkiye’de HIV’e ilişkin görece güncel verileri Türkiye’deki verileri Birliktehivdengucluyuz’ün web sitesine’den bulabiliyoruz. Bu verilere göre; :

Ülkemizde 1985 yılından 08 Kasım 2023 tarihine kadar doğrulama testi pozitif tespit edilerek bildirimi yapılan 39 bin 437 HIV-pozitif kişi ve 2.295 AIDS vakası mevcut. Bu web sitesine göre 2021-2023 yılları arasında HIV tanısı alan bireylerin sayısı şöyle; 

2021’de 4183; 2022’de 5591; ve 2023’de 1677.

Hak ihlalleri ve ayrımcılık: HIV’le yaşayanların mücadelesi

Maalesef HIV tanısı alan bireylerin sayısı yıllar içerisinde dalgalanırken, ayrımcılık sadece artış yönünde ilerliyor. Pozitif-iz Derneği’nin buradan ulaşabileceğiniz raporuna göre, HIV ile yaşayan bireylere yönelik hak ihlalleri son yıllarda yüzde 300 artış göstermiş. Türkiye’de özellikle vatandaşlık hakkına sahip olmayan kişiler, tedaviye erişimde ciddi engellerle karşılaşıyor ve ayrımcılığın en yoğun yaşandığı grup haline geliyor. 2022’de bildirilen hak ihlallerinin yüzde 28’i sağlık hizmetlerine erişimle ilgili. Ayrıca çalışma hakkına yönelik ayrımcılık da oldukça yaygın. Bu ihlallerin çözümü için daha fazla farkındalık ve yasal düzenleme gerekli olduğu ortada. 

HIV sosyal temasla bulaşmaz

HIV cinsel ilişki, kan yoluyla veya anneden bebeğe geçebilen bir virüs. Ancak, uygun tedavi ve koruma yöntemleriyle bulaşmayı önlemek mümkün. Vajinal ya da anal penetrasyon sırasında kondom (prezervatif) kullanımı, PrEP ve PEP gibi ilaçlar bulaşma riskini en aza indirir. Önemli bir nokta, HIV’in sosyal temas, sarılma, öpüşme veya ortak alan kullanımından bulaşmadığı.

B=B

HIV tanısı almış bireylerin uygun tedaviye ulaşabildiklerinde kanlarında virüs seviyesinin belirlenemeyen seviyelere gerilediği ve bu durumda virüsün başka bireylere geçişinin tamamen engellediğini biliyoruz. Bu bilgi Belirlenemeyen=Bulaştırmayan yani B=B şeklinde kısaltılıyor.  

Henüz aşı yok ama araştırmalar devam ediyor

HIV, direkt olarak bağışıklık sistemi hücrelerini hedef alan bir virüs olduğu için ona karşı aşı geliştirmek oldukça zor. Şu an kullanımda olan bir HIV aşısı yok, ancak klinik test aşamasında olan bazı adaylar var. Öte yandan, önleyici olmasa da HIV tanısı almış bireylerin her gün ilaç almak yerine ayda bir yaptıracakları bir aşıyla sağlıklı hayatlarına devam etmesini mümkün kılacak aşılar da geliştiriliyor. 

Erken teşhis önemli!

HIV, erken teşhis edildiğinde kolayca yönetilebilen bir sağlık durumudur. Türkiye genelinde ücretsiz ve anonim HIV testi yaptırabileceğiniz merkezler bulunmakta. İstanbul, Ankara, İzmir ve diğer büyük şehirlerde bu hizmetlere erişebilirsiniz. Test yaptırmak, hem bireysel sağlığınız hem de toplum sağlığı açısından büyük önem taşır. Bu merkezler için pozitif-iz, pozitif yaşam  ve kırmızı kurdele derneklerinin web sitelerine göz atabilirsiniz. 

Damgalamaya karşı birlikte mücadele edelim

HIV, bir hastalık değil, bir durumdur. Damgalanma ve önyargılar, HIV ile yaşayan bireylerin hayatını zorlaştıran en büyük sorunlardan biri. Bu Dünya HIV Farkındalık Günü’nde bir kez daha hatırlatmak isteriz ki HIV değil, önyargılar öldürür.