“Nedir” köşesinde bugün: Vicdani ret!

Vicdani Ret, kişinin dini inancı, siyasi görüşleri veya ahlaki değerleri nedeniyle askerlik yapmayı, orduya katılmayı reddetmesidir.  

Tayfun Gönül ve Vedat Zencir’den sonra…

Türkiye’de ilk vicdani ret açıklamasını 1989 sonunda Sokak Dergisi’nin yapmış olduğu bir kampanya ile vicdani retlerini açıklayan Tayfun Gönül ve Vedat Zencir ilk vicdani retçiler olmuştur. 

Türkiye’de vicdani ret

Türkiye yasalarında vicdani nedenlerle askerlik yapmayı reddetmek bir hak olarak düzenlenmemiş olsa da temel insan hakları arasında yer alan vicdani ret din ve vicdan özgürlüğünden doğan bir hak. Bu nedenle Anayasa’nın 24 ve 25. maddesi vicdani ret hakkının anayasal dayanağı kabul edilebilir.

Kaynak: https://vicdaniret.org/sss/

Anayasa’nın 24. maddesi

“Herkes, vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir. … Kimse, … dinî inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz.” 

Anayasanın 25. Maddesi 

“Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, … düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.”

Burak Özgüner

Hayvan hakları savunucusu Burak Özgüner de vicdani retçiydi ve tam beş sene önce bu sebeple Konya Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki ikinci duruşmasına katıldı. Duruşmadan iki gün sonra vefat eden Özgüner’in savunmasından bir parça şöyle:

“Ben vicdani retçiyim. Savaş ve şiddet karşıtıyım. Aynı zamanda hayvan hakları aktivistiyim. Şırnak’ta TSK tarafından katırların öldürülmesi üzerine hukuk mücadelesi başlatmıştım. Katırların askerler tarafından vurulduğunu Tarım ve Orman Bakanlığı da doğruladı. Verdiğimiz hukuk mücadelesi sonuçsuz kaldı. Bunun üzerine 2015 yılında vicdani reddimi açıkladım. Kimse hakkını kullandığı için cezalandırılamaz.”

Mahkeme, Anayasa’ya aykırılık gerekçesi ile davayı Anayasa Mahkemesi’ni reddetmiş ve davayı 14 Ocak 2020’ye ertelemişti!