İnsancıl ve etkili şekilde evcil hayvan popülasyonunu dengeleme yönetimini geliştiren ve uygulanması için araçlar geliştiren küresel kuruluş Uluslararası Evcil Hayvan Yönetimi (ICAM) dün (24 Temmuz) Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a mektup yazdı.
Kuruluş mektubunda, “kısırlaştır, aşılat, yerinde yaşat” yönteminin en etkili yöntem olduğu keşfedilmeden önde Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da hayvanların itlaf edildiğini ancak bugün ülkelerin bu yöntemler yerine geniş çapta kısırlaştırma, sahiplendirmenin teşviki, her hayvan bireyinin kıymetinin bilinmesi, ticari üreme ve satışın kontrol edilmesine geçtiğine dikkat çekiyor.
Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan,
Uluslararası Evcil Hayvan Yönetimi (ICAM) Koalisyonu olarak size saygıyla yazıyoruz. ICAM, dünya çapında eğitim ve hak savunuculuğu yoluyla insancıl ve etkili köpek ve kedi nüfus yönetiminin geliştirilmesini ve kullanılmasını desteklemektedir.
Üyelerimiz, hayvan nüfusu yönetimi alanında dünya çapında önde gelen birçok uluslararası STK’yı içermekte olup, bu projeleri uygulama ve çeşitli ülkelerdeki hükümetlerle çalışma konusundaki bilgi ve deneyimlerinden faydalanmaktadır.
Türkiye’de sokak köpeklerini yönetmek için mevcut çerçeve, esas olarak 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda belirtildiği gibi Yakalama, Kısırlaştırma, Aşılama ve Geri Bırakma (YKGB) yaklaşımına dayanmaktadır.
Bu çerçeve, 2004 yılında yürürlüğe girdiğinde, merhametli ve ileri görüşlü bir adım olarak geniş çapta kutlanmıştı. Diğer birkaç ülkeden elde edilen kanıtlar, yeterli düzeyde ve sorumlu sahiplenmeyi teşvik etmek için alınan önlemlerle birlikte kapsamlı bir popülasyon yönetim sistemi parçası olarak uygulandığında, YKGB’nin serbest dolaşan popülasyonları yönetmek ve halk sağlığına yönelik riskleri en aza indirmek için insancıl ve etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir (Smith ve diğerleri 2022, ICAM 2019).
Bu yöntem, kuduzda azalma (Larkins ve diğerleri 2020, Reece ve diğerleri 2006, Hasler ve diğerleri 2014), köpek ısırıklarında azalma (Reece ve diğerleri 2013) ve serbest dolaşan köpek yoğunluğunda azalma (Hiby ve diğerleri 2023; Totton ve diğerleri 2010) sağlamaktadır.
Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), YKGB’yi Köpek Popülasyon Yönetimi konusundaki uluslararası standardına dâhil etmiştir (Kara Hayvanları Sağlık Kodu, Bölüm 7.7, 2022). Avrupa’da ise Hayvan Refahı ve Korunması İçin Kurulan Intergroup’un Evcil Hayvanlar çalışma grubu, 2022’de barınakların sınırlı olduğu yerlerde yeniden sahiplendirme merkezlerine ve evcil hayvanların evlere yerleştirilmesine etkin ve verimli bir alternatif olarak YKGB’nin faydalarını özetleyen Köpek ve Kedi Popülasyon Yönetimi Politika Kılavuzunu başlatmıştır.
Yeterince kaynak ayrılmayan veya yeterli düzeyde uygulanmayan herhangi bir popülasyon yönetim önlemi, istenilen sonuçları üretmekte başarısız olacaktır. Türkiye’de YKGB uygulaması dağınık, yoğunluk açısından sınırlı ve dolayısıyla etkisiz olmuştur. Benzer şekilde, izole olarak gerçekleştirilen popülasyon yönetim önlemleri de etkileri açısından sınırlıdır. Kalıcı barınaklar da farklı değildir: Sorumlu sahiplenme ele alınmadığında, kalan hayvanların artarak üremesi ve terk edilmenin devam etmesiyle köpek ve kedi popülasyonları hızla yeniden çoğalmaktadır.
Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’nın, serbest dolaşan köpek ve kedilerin barınaklara konulması ve itlaf edilmesiyle onlarca yıl boyunca uğraştığı bilinmektedir. Bu, yanlış bir şekilde, bu bölgelerde bugün serbest dolaşan hayvanların yoğunluğunun düşürülmesini sağlamış gibi algılanabilir. Ancak serbest dolaşan hayvan yönetiminde ilerlemenin sağlanması şu adımları uygulamakla başladı: itlaf etmekten vazgeçme, istenmeyen hayvanların kaynağının geniş çapta kısırlaştırılması, sorumlu sahiplenme davranışlarının teşvik edilmesi, her hayvan bireyinin kıymetinin bilinmesi ve ömür boyu sahiplenme taahhüdü, ticari üreme ve satışın kontrol edilmesi ve kayıp hayvanların yeniden sahiplenme oranının artırılmasına olanak tanıyan kimliklendirme(chipleme) ve kayıt altına alma yoluyla ele alınması. İtlaf etmek en çok, esas olarak geçen yüzyılda, daha etkili ve insancıl YKGB uygulamasının geliştirilmesinden önce gerçekleşmiştir.
Türkiye’deki mevcut mevzuat, başarılı ve kapsamlı popülasyon yönetimi için temel sağlamaktadır. Bu yasayı değiştirmemenizi, ancak mevcut mevzuatın hem Türk vatandaşlarını koruma hem de hayvan refahına saygı duyma potansiyelini tam olarak gerçekleştirmesine izin vermek için bir değerlendirme ve uygulama zayıflıklarının güçlendirilmesi sürecine girmenizi tavsiye ediyoruz.
Çeviri: Damla Yücel
Bir Cevap Yazın