_{8 Ekim 2025, Çarşamba}

Muğla’da valiliğin “domuz kuyruğu getirene ödül” ihalesi açtığı haberi, mizah dergilerinde bile bulunamayacak kadar acı bir ironi taşıyor. Bir yanda iklim krizi, yangınlar, bozulan ekosistem; öte yanda doğanın kendi varlıklarını “tehlike” ilan eden bir yönetim anlayışı. Bu tablo, yıllar önce Aziz Nesin’in kaleminden çıkmış “İt Kuyruğu” öyküsünün gerçek hayata sızmış bir yansıması gibi.

Nesin’in öyküsünde insanlar, devletin açtığı bir kampanya uyarınca “domuz kuyruğu getirene ödül” alır. Önce herkes domuz avına çıkar; kuyruklar çoğaldıkça ödüller artar. Fakat bir süre sonra doğada domuz kalmaz. Açgözlülük doymak bilmez: insanlar bu kez köpek kuyruğu götürmeye başlar, çünkü sistem “kuyruk” sayar ama adaletin, ahlakın, doğanın ne olduğunu sormaz. Nesin bu trajikomik sahneyle, insanın çıkar uğruna kendi çevresini, hatta kendi türünü bile nasıl tükettiğini gösterir.

Bugün Muğla’da olan tam da bu: doğayı yönetemeyenler, onu cezalandırmaya kalkıyor; mizah, artık yalnızca gülünç değil, korkutucu bir gerçeklik.

Köpekler toplandı, bariyer kalktı

Hayvan hakları yasasıyla birlikte sokak köpekleri “toplanırken”, onların farkında olmadan üstlendikleri bir görevde sessizce ortadan kalktı: yaban hayatı ile insan arasında doğal bir bariyer olma hali. Köpeklerin yokluğunda, dağlardan inen domuzlar şehirlerin yeni “sakinleri” oldu. Yangınlarla yanan ormanlar, yerini betona bıraktıkça, domuzlar aç kaldı; açlık onları sokaklara, çöplere, insanın izine itti.

Ve şimdi, doğanın bu çaresiz misafirlerine karşı, “domuz kuyruğu getirene ödül” denen bir teşvik sistemi kuruluyor. Yani doğa bir kez daha cezalandırılıyor; insanın hatasının bedelini yine hayvan ödüyor.

Kuyruk üzerinden yönetim

Aziz Nesin’in öyküsündeki karakterler, toplumsal statüye göre “kuyruk değiştirirlerdi”. Bugünse yönetim biçimleri, insanlara değil, hayvanlara “kuyruk” biçiyor. Valilikler, bürokratlar, ihaleler, her biri, güç gösterisini doğa üzerinde sürdürmenin yeni yollarını arıyor.

Ama sorun şu: Bu kararlar, bilimin değil, korkunun ve denetim arzusunun ürünü. Oysa doğa bir yönetmelikle düzelmez; domuzlar bir ihale kalemiyle ortadan kalkmaz. Her öldürülen domuz, her boşalan ekolojik halka, bir sonraki felaketin davetiyesi olur.

Yeni Nesin kahramanları

Nesin’in karakterleri kurnazdı ama farkındaydı; bugünün yöneticileri ise kurnazlıklarını “devlet aklı” sanıyor. Oysa ortada ne akıl kalıyor, ne vicdan.

Bir zamanlar “it kuyruğu” diye aşağılanan köpekler şimdi yok; onların yerini domuzlar aldı. Yarın sıra başka bir hayvanda olacak, çünkü biz doğayı bir sistem, bir canlı bütünlük olarak değil, “sorun listesi” olarak görmeye alıştık.

Yöneticiler, öyküdeki “domuz kuyruğu takan” karakterlere benziyor: ne olduklarının farkında değiller, sadece hangi kuyruğun daha kazançlı olduğuna bakıyorlar. Kuyruk değiştirmenin bedelini ise hep aynı kesim ödüyor: halk, hayvan, doğa.

Bir kuyruğun bedeli

“Domuz kuyruğu getirene beş kurşun” cümlesi, bir bürokratik yazışma gibi görünebilir ama aslında toplumsal vicdanın iflas belgesidir.

Bir toplum, doğayla ilişkisini cezalandırma üzerinden kurarsa, sonunda kendi kuyruğunu kovalamaya mahkûm olur. Nesin’in kahramanları gibi, herkes birbirine benzer; herkes birbirinin kuyruğuna yapışır. Mizahın yerini trajedi alır.

Sonuç: Nesin yaşıyor, biz tekrarlıyoruz

Aziz Nesin yaşasaydı, bu ihalenin haberini görüp muhtemelen kahkaha atardı — ardından uzun uzun susardı. Çünkü bazen mizah, trajedinin dili haline gelir.

Bugün Muğla’da, köpeklerin yokluğunda domuzların sokaklara indiği, doğanın kendi dengesini bulmaya çalıştığı bir çağdayız. Biz ise hâlâ kuyruk sayıyor, kuyruk kesiyoruz.

Görsel betimleme: Görselde bir yaban domuzu çizimi yer alıyor. Domuzun kuyruğuna hedef nişangahı yerleştirilmiş; bu, onun “av” haline getirildiğini simgeliyor. Üzerinde şu cümle yazıyor: “Benim evim yandı. Bu insanlar hâlâ ne istiyor bizden!” Bu söz, domuzun gözünden bir yakınma — orman yangınlarıyla yaşam alanını kaybetmiş, şimdi de insanlar tarafından “tehdit” görülüyor. Alt kısımda kalın siyah bir şerit üzerinde şu ifade var: “KANLI İHALE ⇒ Domuz kuyruğu getirene 5 kuruş”